Jun
13
Budżety samorządów
Filed Under Finanse publiczne | Leave a Comment
Budżety samorządów:
- terytorialnego
- zawodowego
- gospodarczego
Samorząd Terytorialny to odrębny od państwa związek publiczno-prawny w skład, którego z mocy prawa wchodzi społeczność danego terenu. Samorząd jest formą decentralizacji władzy publicznej.
Samorząd został reaktywowany w Polsce w 1990 roku na szczeblu Gmin, 2 kolejne szczeble samorządu (powiaty, województwa) powstały w 1999 roku.
Cechy Samorządu Terytorialnego:
- posiada osobowość prawna
- działalność Samorządu charakteryzuje się przynajmniej względną samodzielnością działania
- społeczność tworząca samorząd podejmuje decyzje w sposób bezpośredni (w drodze referendum) lub pośrednio poprzez wybrane organy samorządowe (uchwałodawcze, wykonawcze)
- podstawą gospodarki samorządowej jest mienie samorządowe
- samorząd powstał w celu wykonywania zadań własnych i zadań zlecanych przez państwo
- samorząd prowadzi gospodarkę w oparciu o własny budżet, przydzielono mu dochody własne i uzupełniające
- państwo sprawuje nadzór nad gospodarką samorządu
Obok Samorządu Terytorialnego istnieją także Związki Samorządowe wyróżnione w oparciu o kryterium gospodarcze (izby przemysłowe, rzemieślnicze, rolnicze) oraz w oparciu o kryterium zawodowe (izby adwokackie, lekarskie, biegłych rewidentów, pielęgniarek i położnych). Państwo przekazuje tym podmiotą określone zadania wynikające z funkcji państwa, wyposaża je więc w niektóre prawa publiczne oraz przydziela dochody. Czasami ustanawiany jest obowiązek przynależności do takich związków i wnoszenia składek członkowskich.
Jun
10
Ogniwa finansów publicznych
Filed Under Finanse publiczne | Leave a Comment
Trzonem finansów publicznych jest budżet państwa.
I. Budżet państwa to zestawienie przewidywanych dochodów i wydatków państwa podlegających okresowej (periodycznej) autoryzacji (zatwierdzenie) przez parlament.
Budżet państwa może oznaczać:
1. Plan finansowy- Budżet jest planem finansowym działalności państwa opracowywanym i wykonywanym przez rząd i podległe mu podmioty gospodarki budżetowej, obejmuje dochody i przychody oraz wydatki i rozchody na okres 1 roku
2. Budżet to akt prawny – W państwach demokratycznych planom finansowym nadaje się formę ustawy, która upoważnia rząd do pobierania dochodów oraz ich wydatkowania na określone cele pod kontrolą Parlamentu. Samo uchwalenie budżetu nie upoważnia rządu do obciążenia innych podmiotów świadczeniami na rzecz państwa. Budżet nie jest także podstawą do roszczeń ludności i innych podmiotów o jakiekolwiek świadczenia ze strony budżetu. Obowiązki dokonywania płatności i roszczenia muszą wynikać z odpowiednich ustaw i ewentualnie wyroków sądowych.
3. Budżet państwa to fundusz.- Budżet państwa obejmując dochody i wydatki budżetowe jest funduszem o charakterze redystrybucyjnym.
Cechy redystrybucji budżetowej:
- powszechność obciążeń
- przymusowość i bezzwrotność
- brak wzajemnego ekwiwalentnego świadczenia ze strony państwa
Jun
3
Struktura i funkcje finansów publicznych.
Finanse publiczne są bardzo złożonym systemem, można więc go analizować w różnych przekrojach:
1. Podmiotowym
2. Prawnym
3. Instytucjonalnym
4. Instrumentalnym
Ad.1 W ujęciu podmiotowym w strukturze finansów publicznych wyróżniamy:
- władzę ustawodawczą i uchwałodawczą na szczeblu centralnym i lokalnym
- władze wykonawczą na szczeblu centralnym i lokalnym
- władze kontrolną, głównie NIK, Regionalne Izby Obrachunkowe
- aparat skarbowy zajmujący się na bieżąco gromadzeniem środków
- jednostki organizacyjne, finansowe z funduszów publicznych
Ad.2 W ujęciu prawnym w ramach finansów publicznych wyróżniamy:
- akt zasadniczy (konstytucja RP z 1997 roku), określa się w niej ogólne zasady tworzenia funduszy publicznych i obowiązki władz publicznych w zakresie finansów publicznych
- ustawy budżetowe uchwalane co roku, oraz budżety jednostek Samorządu Terytorialnego
- Ustawa o Finansach Publicznych (1998)
- Ordynacja Podatkowa
- Przepisy regulujące gospodarkę Samorządu Terytorialnego i inne
Ad.3 W ujęciu instytucjonalnym w ramach finansów wyróżniamy fundusze przybierające postać (formę):
- budżetu państwa
- budżetu jednostek samorządowych
- funduszy parabudżetowych
- funduszy ubezpieczeń społecznych
- funduszy fundacji publicznych
- funduszy ochrony zdrowia
Ad.4 W ujęciu instrumentalnym funkcjonowanie finansów publicznych zapewniają następujące narzędzia:
- podatki
- opłaty publiczne
- cła
- dotacje
- subwencje
- inne instrument
May
20
Podmioty zaliczane do sektora finansów publicznych w Polsce
Filed Under Finanse publiczne | Leave a Comment
1. Organy władzy publicznej (Sejm, Senat, Prezydent)
- Organy administracji rządowej (poszczególne ministerstwa, Rada Ministrów)
- Organy Kontroli Państwowej i Ochrony Prawa, Sądy, Trybunały, NIK, Trybunał Sprawiedliwości, Sąd Najwyższy
- Jednostki Samorządu Terytorialnego i ich agendy
Rządowa + Samorządowa= Publiczna
2. Jednostki budżetowe (szkoły), zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych
3. Fundusze celowe (parabudżetowe):
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
- PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych)
- FGŚP (Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych)
Nazwa celowe bo środki, które fundusze te gromadzą mają celowe powiązanie przychodów wydatkami.
4. Państwowe Szkoły Wyższe
5. Jednostki badawczo-rozwojowe:
- Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej
6. Samodzielne i publiczne zakłady opieki zdrowotnej ( szpitale)
7. Państwowe i samorządowe instytucji kultury
8. Zakład Ubezpieczeń Społecznych:
- KRUS ( Kasa rolniczego ubezpieczenia społecznego) i zarządzane przez nie fundusze
9. Narodowy Fundusz Zdrowia
10. Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne
11. Państwo i samorządowe osoby prawne, które zostały powołane w celu wykonywania zadań publicznych
- Agencje Rządowe
Z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków i spółek prawa handlowego
May
16
Kryterium podmiotowe
Filed Under Finanse publiczne | Leave a Comment
Kryterium podmiotowe wiąże się z wyróżnieniem podmiotów, które dokonują określonych przepływów finansowych
- 1 grupa zjawisk- finanse przedsiębiorstw, w gospodarce finansowej przedsiębiorstw występują przepływy materialne (zapłata za towar), przepływy o charakterze osobowym (zapłata za świadczoną pracę),przepływy transferowe (podatki, składki na ubezpieczenie społeczne, kary, grzywny, dotacje do przedsiębiorstw) przepływy finansowe ( kredytowe i ubezpieczeniowe, opłaty za usługi), podmioty powinny być wymieniane z nazwy.
Niektóre towary są dotowane, udzielanie gwarancji i poręczeń dla przedsiębiorstw.
- 2 grupa- Finanse banków
- 3 grupa- Finanse ubezpieczeń
- 4 grupa- Finanse publiczne
- 5 grupa- Finanse gospodarstw domowych (przepływy materialne, osobowe, płatności transferowe, przepływy finansowe)
W świetle Ustawy o Finansach Publicznych finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków i ich wydatkowaniem a w szczególności:
- pobieranie i gromadzenie dochodów
- wydatkowanie środków publicznych
- finansowanie deficytu
- zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne
- zarządzanie środkami publicznymi
- zarządzanie długiem publicznym
keep looking »